Chi tiết - Xã Vĩnh Linh

Theo sách sử ghi chép, bà Phi họ Lê quê ở làng Sa Lung, thuộc châu Minh Linh. Vốn tài sắc, đức độ, bà được phong làm Vương phi của vua Lê. Bà cùng người cậu và người anh, em của mình đã có công lớn trong việc chiêu dân lập ấp, mở mang bờ cõi dưới thời Lê sơ, góp phần hình thành nên Vĩnh Linh ngày nay.

Sau khi bà mất, để tôn vinh công lao của bà, triều đình cho lập mộ, dựng miếu thờ, trở thành nơi thờ cúng qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, miếu thờ bà Vương phi họ Lê còn là địa chỉ đỏ trong 2 cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc trên quê hương Quảng Trị.

Thời kỳ 1930 - 1945, các đồng chí Lê Duẩn, Hồ Xuân Lưu, Lê Thị Diệu Muội cùng nhiều cán bộ chủ chốt đã hoạt động bí mật tại ngôi miếu, để nắm tình hình và chỉ đạo phong trào cách mạng khu vực Vĩnh Linh. Với những lợi thế về địa hình, Miếu bà Vương phi họ Lê được đặt làm căn cứ chỉ huy, cơ sở hậu cần, trận địa chiến đấu…

Sau chiến tranh, do bị tàn phá, ngôi miếu không còn nguyên vẹn. Vào cuối năm 2008, Miếu bà Vương phi họ Lê được đầu tư tôn tạo với quy mô lớn, gồm các hạng mục như: dựng lại ngôi miếu thờ, cổng, bình phong, am thờ, bia, nâng cấp tường rào, khuôn viên.

Tháng 4/2009, UBND tỉnh Quảng Trị công nhận Miếu bà Vương phi họ Lê là Di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh, thể hiện lòng tôn kính, tri ân đối với công lao của bà Vương phi họ Lê cũng như các bậc tiền nhân. Công tác bảo tồn, tôn tạo di tích luôn được các cấp và địa phương chú trọng.

Bên cạnh đó, trong qúa trình xây dựng kế hoạch mở rộng khuôn viên, không gian di tích, đã nhận về sự quan tâm từ nhiều cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp, mạnh thường quân và Nhân dân trong, ngoài tỉnh. Từ đó Ban Quản lý di tích Miếu bà Vương phi họ Lê tiếp tục triển khai nâng cấp di tích, gần đây là công trình nâng cấp khuôn viên di tích với nhiều hạng mục: xây dựng hồ sen, sân, trồng hệ thống cây xanh… với kinh phí đầu tư trên 600 triệu đồng.

Lễ giỗ bà Vương phi họ Lê được xã Vĩnh Linh tổ chức hằng năm vào ngày 27/3 âm lịch. Nghi lễ tiến hành long trọng và trang nghiêm. Lễ giỗ bà Vương phi họ Lê còn góp phần giáo dục các thế hệ mai sau luôn nhớ về công ơn của những bậc tiền nhân, tiền liệt và lịch sử quê hương, đất nước, để ý thức bảo tồn, giữ gìn những giá trị văn hoá, lịch sử tốt đẹp.

Trong dân gian còn lưu giữ những câu thơ truyền lại: Đi đâu cũng nhớ tháng ba/ Hai bảy giỗ Bà, tảo mộ vui xuân/ Các nơi nô nức xa gần/ Vĩnh Trung, Vĩnh Thủy, Quảng Bình... về đây… Với những giá trị đó, Miếu bà Vương Phi họ Lê là di tích lịch sử, văn hoá tiêu biểu ở tỉnh Quảng Trị.

Nguyễn Trang