Chi tiết - Xã Vĩnh Linh

Sau 2 năm triển khai thi hành Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (PCBLGĐ), huyện Vĩnh Linh đã đạt được những bước tiến quan trọng, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho người dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Dù còn nhiều khó khăn, nhưng tinh thần quyết liệt, cách làm sáng tạo và sự chung tay của cả hệ thống chính trị đang tạo nền tảng vững chắc cho chặng đường tiếp theo.

Ngay sau khi Luật PCBLGĐ có hiệu lực (01/7/2023), UBND huyện Vĩnh Linh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo và kế hoạch hành động cụ thể, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho công tác triển khai tại cơ sở. Trong đó, Kế hoạch số 148/KH-UBND (tháng 9/2023) về phổ biến Luật và Kế hoạch số 58/KH-UBND (tháng 3/2024) triển khai Nghị định 76/NĐ-CP là những văn kiện quan trọng định hướng hoạt động của các ngành, đoàn thể.

Không chỉ dừng lại ở văn bản, Vĩnh Linh đã đẩy mạnh công tác truyền thông bằng nhiều hình thức đa dạng: tuyên truyền trực quan, hội thi, tọa đàm, sân khấu hóa… Hàng loạt sự kiện như Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3, Ngày Gia đình Việt Nam 28/6, Tháng hành động quốc gia về PCBLGĐ được tổ chức thường xuyên với nội dung phong phú, gắn thông điệp xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc.

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” cũng được lồng ghép hiệu quả với nội dung về phòng, chống bạo lực gia đình. Các giá trị truyền thống được khơi dậy, kết hợp với giáo dục bình đẳng giới, tôn trọng lẫn nhau, nuôi dạy con cái khoa học, không phân biệt giới tính. Nhờ đó, nhận thức cộng đồng dần thay đổi: bạo lực gia đình không còn bị xem là chuyện “kín cổng cao tường”, mà là hành vi vi phạm pháp luật cần bị lên án và xử lý.

Dù công tác phòng ngừa được tăng cường, tình trạng bạo lực gia đình vẫn còn tồn tại. Năm 2023, toàn huyện ghi nhận 12 vụ, giảm xuống còn 5 vụ vào năm 2024. Đây là dấu hiệu tích cực, cho thấy sự chuyển biến ban đầu trong hành vi và nhận thức xã hội. Tuy nhiên, các vụ bạo lực thân thể vẫn chiếm hơn 70%, chủ yếu do nam giới gây ra và phụ nữ trong độ tuổi 16- 59 là nạn nhân chính.

Các nguyên nhân sâu xa vẫn là định kiến giới, bất bình đẳng, thiếu kiến thức pháp luật. Yếu tố trực tiếp thường gắn với rượu bia, cờ bạc, ngoại tình… Đặc biệt, tâm lý cam chịu, e ngại của nạn nhân vẫn là rào cản lớn khiến nhiều vụ việc không được phát hiện kịp thời. Có trường hợp bị thương tích nặng nhưng vẫn không khai báo, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong việc can thiệp và bảo vệ.

Trước thực trạng đó, huyện Vĩnh Linh đã tập trung xây dựng, nhân rộng các mô hình can thiệp cộng đồng. Tiêu biểu là mô hình Câu lạc bộ “Gia đình phát triển bền vững” hiện có mặt tại 30 địa phương, thu hút đông đảo thành viên. Từ các buổi sinh hoạt định kỳ, gần 300 cuộc tuyên truyền pháp luật và kỹ năng sống đã được tổ chức, tiếp cận trên 9.000 lượt người.

Cùng với đó, huyện cũng thiết lập và duy trì mạng lưới hỗ trợ nạn nhân gồm 30 đường dây nóng, 149 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng- nơi người dân có thể tìm đến để được tư vấn, trợ giúp kịp thời. Các tổ hòa giải cơ sở đóng vai trò tích cực trong xử lý các mâu thuẫn gia đình ngay từ khi mới manh nha, giúp ngăn chặn nguy cơ bạo lực tái diễn.

Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp đóng vai trò nòng cốt trong triển khai các hoạt động thiết thực như mô hình “Mẹ đỡ đầu” chăm lo cho trẻ mồ côi, cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không 3 sạch”, nâng cao chất lượng cuộc sống và môi trường sinh hoạt an toàn trong mỗi gia đình.

Năm 2022, UBND huyện ban hành Kế hoạch 104/KH-UBND về thực hiện Chương trình PCBLGĐ trong tình hình mới đến năm 2025. Qua gần 2 năm, chương trình đã đạt nhiều kết quả khả quan: 40% hộ gia đình tham gia nói chuyện chuyên đề về PCBLGĐ; trên 70% người có nguy cơ bạo lực được trang bị kỹ năng ứng phó; 100% các trường hợp bạo lực từ năm 2022 đến nay được hỗ trợ pháp lý; 90% xã, thị trấn duy trì mô hình phòng, chống bạo lực gia đình và toàn bộ cán bộ làm công tác này đều được tập huấn nghiệp vụ...

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, công tác PCBLGĐ ở Vĩnh Linh vẫn còn không ít rào cản. Nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu; kinh phí hoạt động chủ yếu lồng ghép từ các chương trình khác, thiếu ổn định. Đội ngũ cán bộ phần lớn là kiêm nhiệm, thiếu cộng tác viên cơ sở khiến việc giám sát, phát hiện và xử lý chưa thật sự chủ động. Một nghịch lý cũng đang tồn tại: việc xử phạt bằng tiền đôi khi lại gây khó khăn cho chính nạn nhân, khiến họ ngần ngại tố giác.

Một số mô hình CLB còn hình thức, hoạt động chưa hấp dẫn. Việc phối hợp giữa các ngành, đoàn thể đôi lúc chưa đồng bộ. Những tồn tại này cần được nhìn nhận thẳng thắn để có giải pháp tháo gỡ trong thời gian tới.

Từ thực tiễn triển khai, Vĩnh Linh đã rút ra nhiều bài học là cần phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của cấp ủy, chính quyền; công tác tuyên truyền phải liên tục, đổi mới và phù hợp từng nhóm đối tượng; đội ngũ cán bộ cơ sở cần được đào tạo bài bản; mô hình hay cần được duy trì và nhân rộng; đồng thời tăng cường kiểm tra, khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân tiêu biểu.

2 năm thi hành Luật PCBLGĐ không phải quãng thời gian dài, nhưng những gì Vĩnh Linh đạt được đã phần nào minh chứng cho hiệu quả của sự vào cuộc đồng bộ, quyết tâm chính trị cao và sự ủng hộ của người dân. Trong thời gian tới, với sự quan tâm đầu tư đúng mức, sự chung tay của toàn xã hội, Vĩnh Linh hoàn toàn có cơ sở để tiến xa hơn trong hành trình xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội không bạo lực.

BBT