Chi tiết - Xã Vĩnh Linh

Ở đất lửa Vĩnh Linh có một miền quê đi vào trang sử hào hùng của dân tộc với những địa danh đã hóa thành khúc tráng ca, khúc tráng ca bất tử mang tên Hạ Cờ, Chấp lễ... Đó là miền quê ân tình với hai tiếng gọi Vĩnh Chấp. Vĩnh Chấp một miền quê khắc nghiệt đầy nắng và gió nhưng con người nơi đây vẫn một lòng son sắt, thủy chung, luôn kiên cường vượt qua mọi gian nan, thử thách. Dù là thiên tai hay địch họa không làm cho lòng người nao núng mà dường như đã trở thành sức mạnh làm dày thêm quyết tâm xây dựng quê hương ngày càng phồn vinh, giàu đẹp.

Xã Vĩnh Chấp từ xa xưa là một phần của Châu Minh Linh, thuộc Bộ Việt Thường, một trong 15 bộ của nước Văn Lang. Châu Minh Linh- tức huyện Vĩnh Linh được hình thành từ năm 1064- 1065 và lãnh thổ xã Vĩnh Chấp cũng được xác lập từ thời điểm lịch sử đó - tức là vào năm 1065.

Khi thực dân Pháp đặt nền móng đô hộ nước ta vào năm 1884, Vĩnh Linh được chia thành 5 tổng, gồm: Hồ Xá, Hiền Lương, Thủy Ba, Huỳnh Công, Xuân Hòa. Trong đó xã Vĩnh Chấp thuộc tổng Hồ Xá.

Đến năm 1950, 5 tổng: Hồ Xá, Hiền Lương, Thủy Ba, Huỳnh Công, Xuân Hòa được tổ chức lại thành 5 xã: Vĩnh Hồ, Vĩnh Hiền, Vĩnh Thủy, Vĩnh Hoàng, Vĩnh Liêm. Lúc này, Vĩnh Chấp thuộc xã Vĩnh Hồ.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, sông Bến Hải được chọn làm giới tuyến quân sự tạm thời. Ngày 16/6/1955, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 551/TTg, thành lập Đặc khu Vĩnh Linh trực thuộc Trung ương. Tháng 7/1955, xã Vĩnh Hồ được tách thành hai xã: Vĩnh Chấp và Vĩnh Long như ngày nay.

Trong hơn hai thập niên, từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời cho đến khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp giành thắng lợi, xã Vĩnh Chấp đã trải qua nhiều lần sáp nhập, chia tách, thay đổi địa danh, địa giới và tên gọi. Đến năm 1955, xã Vĩnh Chấp được tái lập, với vị trí địa lý và tình hình chính trị - xã hội dần đi vào ổn định.

Vĩnh Chấp là một vùng đất nghèo nhưng có truyền thống cách mạng kiên cường. Trải qua 2 cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, Vĩnh Chấp cùng đồng bào đồng chí viết nên những chiến công oanh liệt với những địa danh lừng lẫy chiến công Hạ Cờ, Chấp Lễ làm nức lòng bè bạn gần xa, làm rạng rỡ mảnh đất Vĩnh Linh Anh hùng lũy thép ở  tuyến đầu miền Bắc XHCN trong những năm đất nước cắt chia.

Với sự giác ngộ cách mạng, từ cuối năm 1931 đến 1935, ở Vĩnh Chấp có 3 đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng Sản Việt Nam, sinh hoạt tại chi bộ Thượng Lập, xã Vĩnh Long. Với con số ban đầu này, tại Vĩnh Chấp đủ điều kiện để thành lập một chi bộ mới. Đến tháng 4/1935, Chi bộ Lai Cách, tiền thân của Đảng bộ Vĩnh Chấp ra đời. Sự kiện này đánh dấu mốc quan trọng trong đời sống chính trị của nhân dân lao động xã Vĩnh Chấp. Kể từ khi ra đời, chi bộ Lai Cách luôn phát huy vai trò lãnh đạo của mình, tuyên truyền giác ngộ lý tưởng và lãnh đạo phong trào cách mạng ở địa phương, kháng Nhật, chống Pháp khởi nghĩa giành chính quyền ở Vĩnh Linh giành thắng lợi.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Vĩnh Chấp là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của địch. Gần 200 lần máy bay Mỹ (trong đó có 32 lần máy bay B.52) dội hơn 1000 tấn bom các loại, tàn sát nhà cửa, các công trình trên địa bàn.

Trong mưa bom bão đạn, Vĩnh Chấp vẫn hiên ngang, lực lượng dân quân du kích xã vừa chiến đấu tại chỗ, vừa tổ chức trung đội cối 82, trung đội bộ binh cơ động phối hợp với các đơn vị bạn chiến đấu ở Cồn Tiên, diệt 2 xe tăng địch, phối hợp với du kích xã Trung Giang đánh vào đồn 31, Quán Ngang, diệt 52 tên địch. Ngoài ra, lực lựng du kích xã tham gia chiến đấu ở phía Nam sông Bến Hải, tiêu diệt 36 tên địch, bắn rơi 1 máy bay lên thẳng… Dân quân du kích xã còn đóng góp 5.400 ngày công vận chuyển vũ khí, lương thực, phục vụ chiến đấu, đào hầm hào phòng tránh khắp địa bàn.

Hơn 10 năm chống chiến tranh phá hoại của Mỹ-Ngụy, quân và dân Vĩnh Chấp đã chăm sóc hơn 2000 thương binh, chon cất trên 3000 liệt sỹ. Toàn xã có 210 liệt sỹ, 120 thương binh, bệnh binh, 850 gia đình có công với nước. Trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972, Vĩnh Chấp giang rộng vòng tay đón tiếp, giúp đỡ hơn 15.000 đồng bào từ các huyện phía Nam sơ tán ra theo kế hoạch K15.

Suốt thời kỳ chống Mỹ, Vĩnh Chấp được Đảng, Nhà nước trao tặng 18 huân chương các loại, trong đó có 1 Huân chương Quân công hạng Ba, 1 Huân chương Độc lập hạng Nhì và 1 Huân chương Độc Lập hạng Ba. Ngày 11 tháng 1 năm 1973, Vĩnh Chấp vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng LLVTND.  Xã Vĩnh Chấp có đồng chí Lê Văn Ánh là Anh hùng lao động, đồng chí Đào Xuân Hướng là Anh hùng LLVTND.

Bước ra khỏi cuộc chiến tranh, Từ đổ nát, khó nghèo, túng thiếu mọi bề, Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Chấp đã phát huy chủ nghĩa Anh hùng Cách mạng trong chiến đấu, dũng cảm đương đầu với thực tế nghiệt ngã, cùng đoàn một lòng vươn lên không mệt mỏi. Đặc biệt sau gần 40 năm đổi mới của đất nước, Vĩnh Chấp đã có những khởi sắc tốt đẹp đáng tự hào.

Đến nay, Đảng bộ xã Vĩnh Chấp đã trải qua 27 kỳ đại hội. Nghị quyết Đảng bộ xã qua mỗi kỳ Đại hội đã có những đổi mới phù hợp từng giai đoạn thực tế, tạo cơ sở cho nhân dân hăng hái phấn đấu làm giàu. Đặc biệt tại đại hội Đảng bộ xã lần thứ XXVII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, với chủ đề “Tăng cường xây dựng đảng và hệ thống chính trị vững mạnh; phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân; huy động mọi nguồn lực, tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm quốc phòng - an ninh; quyết tâm xây dựng xã Vĩnh Chấp trở thành xã Nông thôn mới Kiểu mẫu”, đã phát huy được sức mạnh của toàn đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong công cuộc xây dựng và phát triển quê hương.

Hầu hết các chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế - xã hội đều đạt so với mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XXVII nhiệm kỳ 2020 - 2025 đề ra. Tổng giá trị sản xuất tăng bình quân 9 -10%, đạt 90,9% chỉ tiêu Nghị quyết. Tốc độ tăng trưởng kinh tế xã hội hàng năm đạt bình quân 10,5%/năm đạt chỉ tiêu Nghị quyết. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng. Trong đó, tỷ trọng nông nghiệp chiếm 58%; CN - XD 20%, Dịch vụ 22%. Thu nhập bình quân đầu người đến cuối năm 2024 đạt 64 triệu đồng/người/năm (tăng 1,54 lần so với năm 2020, tăng 2,4 lần so với năm 2015 và tăng 7,9 lần so với năm 2010). Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,17% (đầu nhiệm kỳ 8,07 %).

Đến năm 2025 có 5/6 thôn đạt NTM kiểu mẫu đạt 83,3%; Đang hoàn thiện các tiêu chí phấn đấu đến cuối năm 2025 xã đạt NTM nâng cao.

Sự nghiệp giáo dục luôn được quan tâm, chất lượng giáo dục xã nhà nằm tốp đầu của huyện Vĩnh Linh. Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho Nhân dân được chú trọng. Lĩnh vực quốc phòng an ninh luôn được tăng cường, thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân được củng cố vững chắc, đảm bảo tốt sự ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

Hệ thống chính trị được xây dựng vững mạnh, mối quan hệ gắn bó, mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân thường xuyên được vun đắp, hoạt động của mặt trận và các đoàn thể quần chúng có nhiều đổi mới. Đảng bộ có 13 chi bộ với 350 đảng viên, hằng năm có từ 97 % đảng viên hoàn thành nhiệm vụ, trong đó có 20 % hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. 100 % chi bộ, các tổ chức hoàn thành nhiệm vụ.

Với bề dày truyền thống anh hùng, 70 năm qua, Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Chấp đã cùng Vĩnh Linh và cả nước hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng là bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong giai đoạn mới hiện nay, thực hiện theo các kết luận của Bộ Chính trị về sáp nhập đơn vị hành chính, Vĩnh Chấp sẽ nhập với các đơn vị gồm: xã Vĩnh Long và thị trấn Hồ Xá để hình thành nên xã mới có tên gọi xã Vĩnh Linh. Vĩnh Chấp, tên gọi thân thương của một miền quê giờ đây sẽ còn lại trong ký ức đẹp đẽ. Thế nhưng khi một tiến trình lịch sử được khép lại sẽ có một chặng đường mới được mở ra ở tương lai. Tin tưởng rằng với truyền thống lịch sử sâu dày và ý chí muôn người như một; vững niềm tin dưới ngọn cờ vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam, dưới ánh sáng soi đường của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các thế hệ cán bộ và Nhân dân xã Vĩnh Chấp hôm nay sẽ quyết tâm xây dựng quê hương vươn mình, cất cánh bay lên cùng thời đại.

Mỹ Hằng